Netykieta internauty

Autor: Arlene H. Rinaldi
Florida Atlantic University
wrzesień 1992
Tłumaczenie: Krzysztof Snopek
Wydział Elektryczny Politechniki Gdańskiej
grudzień 1993

WSTĘP

Motywacją do powstania tego opracowania była potrzeba opracowania jednolitych
wskazówek dla wszystkich protokołów INTERNET'u, ktore pozwoliłyby użytkownikom
(z Uniwersytetu Floryda) wykorzystywać wszystkie potencjalne zasoby INTERNET'u,
zapewniając jednocześnie pełną ich (użytkownikow) odpowiedzialność za sposób
dostępu i transmisji informacji poprzez sieć INTERNET.

Zakładamy, że czytający jest w pewnym stopniu zaznajomiony z terminologią i
protokołami do których odwołujemy się w tym opracowaniu.

Zezwala się na powielanie i rozpowszechnianie tego dokumentu, pod warunkiem ze
tekst pozostanie nienaruszony. W sprawach uzupelnień, komentarzy, sugestii itp.
prosimy nadsylać pocztę (E-mail) na adres: rinaldi@acc.fau.edu

WPROWADZENIE

Sprawą o podstawowym znaczeniu dla każdego użytkownika sieci jest, aby zdawał on
sobie sprawę ze swej odpowiedzialności za dostęp do rozległych zasobów
INTERNET'u: usług, komputerów, systemów i ludzi. Użytkownik ponosi ostateczną
odpowiedzialność za swoje działania przy dostępie do usług sieciowych. INTERNET
nie jest pojedynczą siecią; jest to raczej zbiór tysięcy pojedynczych sieci,
którym umożliwiono wymianę informacji pomiędzy sobą. Informacja wysyłana do
INTERNET'u może w rzeczywistości wędrować poprzez wiele różnych sieci zanim
dotrze do miejsca przeznaczenia. Dlatego użytkownicy pracujący w INTERNET'cie
muszą być świadomi obciążenia, jakie wnoszą do innych współpracujących sieci.
Jako użytkownik sieci lokalnej otrzymujesz zezwolenie na dostęp do innych sieci
(i/lub systemów komputerowych w nich pracujących).

Każda sieć i system mają własny zestaw reguł, zwyczajów i procedur. Działania,
które są rutynowo dozwolone w jednej sieci/systemie, mogą być kontrolowane lub
nawet zabronione w innej. Użytkownik jest odpowiedzialny za przestrzeganie tych
lokalnych regul. Pamiętaj: fakt, ze użytkownik "może" wykonać jakieć konkretne
działanie nie oznacza jeszcze, ze "powinien" je wykonać. Używanie sieci jest
PRZYWILEJEM, a nie UPRAWNIENIEM; przywilejem, który może być w każdej chwili
czasowo odebrany za jego nadużywanie.

Przykładami takiego nadużywania mogą być: umieszczanie w systemie nielegalnych
informacji, używanie obelżywego lub budzącego inne zastrzeżenia języka w
przesyłanych wiadomościach (zarówno publicznych jak i prywatnych), nadawanie
wiadomości, które mogą spowodować utratę wyników pracy u odbiorców, wysyłanie
tzw. "listów łańcuszkowych", "broadcast'ów", oraz wszelkie inne działania, które
mogą spowodować "przepełnienie" sieci lub w inny sposób zakłócać pracę innych
użytkownikow. W szczególnych wypadkach może nastąpić odebranie przywileju pracy
w sieci NA STAŁE, bedące wynikiem akcji dyscyplinarnych, podejmowanych przez
specjalną komisję, powołaną do badania przypadków nadużyć w sieci.
POCZTA ELEKTRONICZNA I PLIKI

ODPOWIEDZIALNOŚĆ UŻYTKOWNIKA

Użytkownik odpowiada za zawartość i utrzymywanie w porządku swojej
elektronicznej skrzynki pocztowej:
@ Kontroluj pocztę codziennie i utrzymuj się w wyznaczonym Ci limicie miejsca na
dysku.
@ Usuwaj niezwłocznie niepotrzebne przesyłki, ponieważ zajmują one miejsce na
dysku.
@ Utrzymuj w swojej skrzynce tylko naprawdę niezbędne przesyłki. Przesyłki można
kopiować do zbioru, a nastepnie na dysk lokalny Twojego komputera lub dyskietkę,
do późniejszego wykorzystania. Nigdy nie zakładaj, że Twoja poczta może być
odczytana tylko przez Ciebie; inni mogą być też w stanie odczytać Twoją
przesyłkę. Nigdy nie wysyłaj i nie przechowuj niczego, czego nie chciałbyś
zobaczyć np. w dzienniku wieczornym.
Użytkownik jest też odpowiedzialny za zawartość i utrzymywanie w porządku
swojego katalogu (home directory) na dysku servera:
@ Utrzymuj zawartość katalogu na poziomie niezbędnego minimum. Pliki powinny być
kopiowane na dysk lokalny Twojego komputera lub na dyskietki.
@ Rutynowo i często kontroluj, czy Twój komputer/dyskietki nie został
zawirusowany, szczególnie po transmisji plików z innych systemów, aby zapobiec
rozprzestrzenianiu się wirusów.
@ Twoje pliki mogą być dostępne dla osób posiadających wyższe uprawnienia
systemowe, tak więc nie przechowuj niczego prywatnego w Twoim katalogu.

TELNET

@ Wiele usług dostępnych poprzez TELNET posiada pliki z dokumentacją, dostępne
on-line lub przez FTP. Ściągnij te pliki i zapoznaj się z nimi, zamiast blokować
łącza podczas długotrwałych prób "nauczenia się" nowego systemu.
@ Pamiętaj o innych użytkownikach, którzy chcą korzystać z danej usługi; jej
operator może Ci w ostateczności zabronić do niej dostępu. Bądź przyłączony do
innego systemu tylko na czas niezbędny dla uzyskania żądanej informacji, a potem
odłącz się bez zwłoki.
@ Uzyskane informacje powinieneś skopiować na swój lokalny komputer lub na
dyskietki (nie przetrzymuj ich na serverze).

ANONYMOUS FTP (protokół przesyłania plików)

@ Użytkownicy powinni podawać jako PASSWORD swój adres poczty elektronicznej
(E-mail); operator servera FTP może wówczas w razie potrzeby śledzić poziom
użytkowania FTP. Jeżeli Twój adres E-mail powoduje błędy, podaj GUEST w
odpowiedzi na następny "password prompt".
@ Staraj się wykonywać transmisje dużych plików (ponad 1 Mb) po godzinach pracy,
a w przypadku odległych serverów -w późnych godzinach wieczornych.
@ Stosuj się do ograniczeń czasowych wymaganych przez servery FTP. Myśl w
kategoriach czasu lokalnego na serverze, z którym się połączyłeś, a nie Twojego
czasu lokalnego.
@ Kopiuj uzyskane pliki na Twój komputer lokalny lub dyskietki, aby utrzymać się
w wyznaczonym limicie Twojego katalogu na serverze.
@ Jeśli korzystasz z usług ARCHIE, rób to w miarę możliwości za pomocą poczty
elektronicznej, a nie on-line.
@ Kopiując programy użytkownik jest odpowiedzialny za sprawdzenie i
przestrzeganie warunków licencji i praw "copyright". Jeżeli program jest Ci
przydatny w użytkowaniu, oplać (jeżeli jest wymagana) autorowi opłatę
rejestracyjną. Jeżeli masz jakieś wątpliwości, nie kopiuj programu; było wiele
przypadków gdy oprogramowanie chronione przez "copyright" znalazło się w
archiwach FTP.
@ Dodatkowych informacji (support) co do skopiowanych programow żądaj od autora
danej aplikacji.
@ Usuwaj niepotrzebne programy z Twojego systemu.

KOMUNIKACJA ELEKTRONICZNA (E-mail, grupy LISTSERV, Usenet, Mailing lists)

@ Nadawaj przesyłki krótkie i na temat.
@ W jednej przesyłce koncentruj się na jednym temacie.
@ Bądź profesjonalny i ostrożny w tym, co mówisz o innych. (Przesyłki E-mail
łatwo jest rozpowszechniać!).
@ Cytuj zawsze źródła, referencje itp.
@ Pisz krótkimi liniami, unikaj znaków sterujących.
@ Przestrzegaj "drogi służbowej" w korespondencji z administratorami
sieci/usług. Np. nie przesyłaj zażaleń na działanie poczty bezpośrednio na "top"
tylko dlatego że potrafisz to zrobić poprzez E-mail.
@ Nie używaj sieci akademickich do celów handlowych i prywatnych.
@ W stopce przesyłki pocztowej załączaj swoje dane (signature).
Powinny one zawierać: imię, nazwisko, stanowisko, komórke organizacyjną, adres
E-mail i być nie dłuższe niż 4 linie. Dodatkowo można podać adres pocztowy i nr
telefonu.
@ Pisz dużymi literami tylko aby podkreślić ważny punkt lub wyróżnić
tytuł/nagłówek. Słowa można też wyróżnić ujmując je w *gwiazdki*.
@ Bądź staranny i ostrożny przekazując (forwarding) pocztę na adresy grupowe i
listy dystrybucyjne. Zaleca się podać źródło dokumentu oraz instrukcje jak
otrzymać kopię.
@ Za szczególnie niegrzeczne uważa się rozpowszechnianie prywatnej poczty przez
"mailing lists" lub Usenet bez zezwolenia autora.
@ Bądź ostrożny pisząc z humorem lub sarkazmem. Bez osobistego kontaktu Twój
żart może być odebrany jako złośliwa krytyka.
@ Przestrzegaj warunków licencji i copyright'u.
@ Cytując inne osoby, wytnij wszystko, co nie dotyczy bezpośrednio problemu.
Załączenie całego artykułu na pewno znudzi czytających.
@ Używaj w miarę możliwości skrótów.

LISTSERV, GRUPY DYSKUSYJNE

Na niektórych listach panuje mały ruch, inne mogą wypełnić Twoją skrzynkę
kilkuset przesyłkami na dzień. Liczne przesyłki nadchodzące z różnych
listserverów, listy adresowane do wielu użytkowników wymagają znacznego nakładu
czasu na przetwarzanie i okupują cenne zasoby systemu. Subskrypcje do list
dyskusyjnych należy ograniczać do niezbędnego minimum, uwzględniając limit
miejsca na dysku i własne możliwości czytania na bieżąco nadsyłanych przesyłek.
Dbaj aby Twoje pytania i komentarze odpowiadały tematowi danej listy.
@ Nie wahaj się prowokowac innych do dyskusji. Pamiętaj, że dyskusje te są
"publiczne" i służą konstruktywnej wymianie poglądów. Traktuj innych uczestników
tak, jak chciałbyś być sam traktowany.
@ Stawiając pytanie w grupie dyskusyjnej, zalecaj nadsyłanie odpowiedzi do
Ciebie osobiście; wyślij opracowaną, zbiorczą odpowiedź do całej grupy.
@ Odpowiadając na przesyłkę nadesłaną do grupy, sprawdź adres aby być pewnym, że
odpowiadasz zgodnie z intencją (pojedynczej osobie lub całej grupie).
@ Zapisując się do grupy, zachowaj otrzymane potwierdzenie zgłoszenia aby ew.
móc się na nie powołać.
@ Jeśli nie będzie Cię w pracy ponad tydzień, wypisz się lub zawieś subskrybcję
we wszystkich listach/grupach, do których należysz.
@ Jeśli możesz odpowiedzieć na czyjeś pytanie, odpowiedz na jego osobisty adres.
Dwudziestu ludzi odpowiadających na to samo pytanie na dużej liście może
zapełnić szybko wiele skrzynek pocztowych...
@ Zapisuj się na listę podając swój osobisty adres, a nie np. wspólny adres
biura, katedry itp.
@ Czasami zapisujący się na listę nie są zaznajomieni z właściwą "etykietą
sieciową" (netiquette) i nadsyłają zadania SUBSCRIBE lub UNSUBSCRIBE
bezpośrednio do samej listy. Bądź tolerancyjny w takich przypadkach, udziel
lepiej pożytecznych wskazówek zamiast krytykować.
@ Inni ludzie na liście nie są zainteresowani Twoimi zadaniami zapisania czy
wypisania z listy. Wszelkie zadania administracyjne tego typu winny być
nadsyłane pod odpowiedni adres, nie zaś do samej listy. Odpowiednie do tego celu
są adresy:
@ dla LISTSERV GROUPS - listserv@host
@ dla MAILING LISTS - listname-REQUEST@host, lub listname-OWNER@host
@ Zarówno w przypadku Mailing lists jak i LISTSERV groups w celu
zapisania/wypisania na/z listy, w treści przesyłki umieść:
@ SUBSCRIBE nazwa_listy imię nazwisko (aby zapisać się na listę), lub
@ UNSUBSCRIBE nazwa_listy (aby się z niej wypisać).